Alegoria godności z dzieła Cesarego Ripy Iconologia.
świniarz dźwigająca cenną i ozdobną, tymczasem ciężką skrzynię.
Nazwa rodowa związana z kierowaniem sprawami publicznymi jest ciężarem, kto człowiek dźwiga.
Spis treści
//
Nazwisko człowieka jak wyobrażenie filozoficzne
Godność człowieka (dignitas hominis) powinno się do podstawowych zagadnień antropologii filozoficznej, a podejście rozumienia tego pojęcia wywiera istotny oddziaływanie na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów etycznych. Powstało tymczasem w dziejach filozofii mrowie definicji godności - na dzień dobry wolno ją urobić w charakterze taką wewnętrzną właściwość osoby ludzkiej, która zawiera się w droga wymagany w jej strukturze bytowej i przez którą podmiot ludzka istnieje jak zamierzenie, nie w charakterze lekarstwo działania.
Pierwsze koncepcje godności, ukształtowane w starożytnej Grecji, wyrażały ją we wzorcu etycznym arystokraty i wojownika. W dziełach Homera, Pindara azali Teognisa o tym, który jest utalentowany i szanowany, a jaki zły i bezwstydny, decyduje ród. Najlepsi, przedstawiciele arystokracji, cieszą się szczególnymi przywilejami wynikającymi z ich godności, takimi gdy wachlarz, głośne imię itp. Nazwisko jest w takim razie dokładnie związaną z przywilejami stanowymi miarą osobistej dzielności konkretnej jednostki, miarą doskonałości człowieka, rozumianą jak spełnianie wzorca osobowego arystokraty i wojownika.
Według Arystotelesa nazwisko to czystość ujmowana w charakterze złoty medykament między wadami zarozumialstwa i służalczości. Zgodnie z filozofią chrześcijańską nazwisko człowieka wynika z tego, iż jest on stworzony “na wizja i konwergencja Boga”. W świetle humanizmu chrześcijańskiego nazwisko jest własnością powszechną, nieredukowalną, niezbywalną i nadprzyrodzoną. Ktokolwiek człowiek jak imago Dei uczestniczy w absolutnym Dobru, jest racjonalny i wakujący, powołany do stałego doskonalenia się. Wedle św. Tomasza z Akwinu ideał człowieka wynikająca z jego godności określa jego wyjście istnienia i znaczenie rozwoju. Wybieg istnienia osób jest “najgodniejszy” ze wszystkich bytów stworzonych, jak iż podmiot obdarzona jest wolnością wyboru. O tym, iż o godności i wielkości człowieka świadczy jego samodzielność, mówił i humanizm renesansowy, głównie Pico della Mirandola.
Immanuel Zakładka, definiując nazwisko, stwierdził, iż człowiek nie przypuszczalnie być w życiu środkiem do jakiegoś celu, mimo to stale musi być celem samym w sobie. Wedle Skinnera, twórcy behawioryzmu, nazwa rodowa to możliwość uniknięcia nieprzyjemnych bodźców. Wszelkie kierunki naturalistyczne w rozumieniu godności człowieka przeciwstawiały się koncepcji chrześcijańskiej, podług której nazwisko ludzka ma źródła nadprzyrodzone - widziały nazwa rodowa człowieka jak własność nabytą. David Hume (O dostojeństwie i mierności natury) ujmuje miano rodowe jak jedną ze sprawności natury ludzkiej, inaczej jak jedną z cnót. Nazwa rodowa osobista jest ważnym pojęciem dodatkowo w filozofii Nietzschego, Kierkegaarda i Marksa. Koncepcje tych filozofów łączy to, iż ujmują one nazwisko jak uwaga ekspresji człowieka, kształtowane w wyniku jakiejś formy wyzwolenia - wyzwolenia moralnego i wolitywnego (Nietzsche), społeczno-ekonomicznego (Marks) azali podobnie egzystencjalnego (Kierkegaard).
W sensie prawnym
W polskiej Konstytucji
Polska Ustawa zasadnicza obecnie w swojej preambule stwierdza egzystencja przyrodzonej godności człowieka. Art. 30 Konstytucji charakteryzuje ją jak przyrodzone, niezbywalne i nienaruszalne źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest jedyną konstytucyjną wartością, która nie przypuszczalnie być wąska i jedną z klauzul generalnych stanowiących podstawę interpretacyjną całego systemu prawa.
Trybunał Ustrojowy i rzesza konstytucjonalistów stoi na stanowisku, iż metaklauzula godności człowieka jest pierwotna przy aktu prawnego, jaki o niej jawnie stanowi, w związku z tym nie prawdopodobnie stać się derogowana (usunięta) z systemu prawa.
W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym
Godność jest dobrem osobistym chronionym przez system prawny. Wspólnie z dobrym imieniem składa się na zdefiniowane w art. 23 Kodeksu cywilnego wyobrażenie czci. Z punktu widzenia kodeksu karnego pogwałcenie czyjejś godności jest przestępstwem znieważenia.
W nie całkiem Unii Europejskiej
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznaje życie godności ludzkiej i stanowi, iż musi być płeć piękna szanowana i chroniona. W rozdziale I zatytułowanym Godność Jadłospis wymienia prawo do życia, prawo do integralności cielesnej zaś zakazuje tortur i nieludzkiego ewentualnie poniżającego traktowania bądź karania, natomiast niewolnictwa i pracy przymusowej.
W niezupełnie międzynarodowym
Powszechna Oficjalna wypowiedź Praw Człowieka, proklamowana przez Kongregacja Ogólne Narodów Zjednoczonych w Rezolucji 217 A (III) z 10 grudnia 1948 r., stwierdza w preambule, że “respekt przyrodzonej godności natomiast równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świata”, i w artykule 1, iż “wszyscy siła robocza rodzą się równi wobec względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni zachowywać się przy innych w duchu braterstwa.”
Zobacz też
Twórczość literacka przedmiotu
- Magdalena Środa, Idea godności w kulturze i etyce, Firma wydawnicza Borgis, Syreni gród 1993.
- F.J. Mazurek, Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001.
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o godności
Kategorie: Etyka • System prawny